Tα χωριά του Μυλοποτάμου Ρεθύμνου και οι Πομάκοι της Θράκης αποτελούν τους δύο “γενετικά απομονωμένους” πληθυσμούς της Ελλάδας.
Φως στις γενετικές διαφοροποιήσεις που καταγράφονται στην Κρήτη, σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα, ρίχνει το ρεπορτάζ για τις μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων στην Κρήτη που προβλήθηκε στην εκπομπή «Καλό Μεσημέρι» της ΚΡΗΤΗ TV. Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Φαίης Σφακιωτάκη, επιστημονικές μελέτες που ξεκίνησαν πριν από περίπου πέντε χρόνια, διαπιστώνουν ότι η Κρήτη παρουσιάζει σημαντικές γενετικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Το στοιχείο αυτό καθιστά πιο δύσκολη την εύρεση συμβατών μοσχευμάτων για ασθενείς που χρειάζονται μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνών, για να καλυφθούν οι ανάγκες της χώρας σε μοσχεύματα δεν απαιτείται απαραίτητα ένας πολύ μεγάλος αριθμός δοτών, αλλά ένας στοχευμένος αριθμός δοτών από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στην Κρήτη, καθώς το νησί εμφανίζει γενετικές ομοιότητες με την Κύπρο, αλλά διαφοροποιήσεις από τον υπόλοιπο ελληνικό πληθυσμό.
Παράλληλα, ακόμη και μέσα στο νησί έχουν εντοπιστεί περιοχές με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα χωριά του Μυλοποτάμου Ρεθύμνου, τα οποία συγκαταλέγονται στους δύο γενετικά απομονωμένους πληθυσμούς της Ελλάδας, μαζί με τους Πομάκους της Θράκης. Αυτό σημαίνει ότι σε αυτές τις περιοχές εντοπίζονται σπάνιοι τύποι ιστοσυμβατότητας, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την εύρεση κατάλληλων μοσχευμάτων.
Σήμερα, περίπου τα δύο τρίτα των μοσχευμάτων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα προέρχονται από το εξωτερικό, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις δεν επιτυγχάνεται η απόλυτη συμβατότητα, η οποία αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας μιας μεταμόσχευσης.
Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η Δημόσια Τράπεζα Ομφαλικών Βλαστοκυττάρων του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου σε συνεργασία με το Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων του ΙΤΕ, δημιούργησαν το καινοτόμο ψηφιακό εργαλείο HLA SAVE.
Το εργαλείο αυτό χαρτογραφεί την Κρήτη και εντοπίζει περιοχές με σπάνιους τύπους ιστοσυμβατότητας, είτε λόγω γεωγραφικής απομόνωσης -όπως το Λασίθι – είτε λόγω ιδιαίτερων γενετικών χαρακτηριστικών – όπως ο Μυλοπόταμος. Με τον τρόπο αυτό εντοπίζονται τα κενά στη δεξαμενή διαθέσιμων μοσχευμάτων, ώστε η προσπάθεια να επικεντρώνεται όχι απλώς στην αύξηση των δοτών, αλλά στην προσέλκυση δοτών από συγκεκριμένες περιοχές που μπορούν να καλύψουν αυτούς τους σπάνιους τύπους.
Το HLA SAVE αποτελεί το πρώτο ψηφιακό εργαλείο που συσχετίζει γεωγραφικές περιοχές με την κατανομή τύπων ιστοσυμβατότητας και έχει ήδη αποσπάσει σημαντική διάκριση, καθώς βραβεύτηκε με Χάλκινο Βραβείο στην κατηγορία «Ψηφιακή Λύση για την Υγεία» στα Healthcare Business Awards 2025. Παράλληλα, επιλέχθηκε ως μία από τις πιο επιτυχημένες προτάσεις του χρηματοδοτικού προγράμματος Smart Health σε εθνικό επίπεδο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία εγγραφής ενός εθελοντή δότη για μυελό των οστών είναι ιδιαίτερα απλή: η δειγματοληψία για τον έλεγχο συμβατότητας γίνεται μέσω δείγματος σάλιου, ενώ η δωρεά μυελού των οστών, όταν χρειαστεί, πραγματοποιείται με διαδικασία παρόμοια με την αιμοδοσία. Το ομφαλικό αίμα, από την άλλη πλευρά, αξιοποιείται κυρίως σε μεταμοσχεύσεις σε παιδιά ασθενείς.
Πηγή: www.neakriti.gr
